7 پیشنهاد به رئیس جمهور

رضا کربلایی

  • دوشنبه 29 آبان 1396 ساعت 15:31

اخبار => یادداشت

آیا دولت دوم دکتر حسن روحانی، برای حل بحران مصرف انرژی و اثرات مخرب زیست‌محیطی آن برنامه ویژه‌ای دارد؟
7 پیشنهاد به رئیس جمهور

آمارهای مصرف انرژی در ایران تکراری و البته آزاردهنده هستند و دست‌کم ادامه روند فعلی مصرف حامل‌های انرژی در بخش‌های مختلف از جمله در ساختمان‌ها می‌تواند به یک چالش و بحران جدی برای نسل آینده تبدیل شود. هرچند در چهارسال حیات دولت یازدهم، وعده‌های بسیاری برای مدیریت تقاضای انرژی مطرح شد، اما گام‌های عملی را شاهد نبودیم و انتظار از دولت دوازدهم این است که در چهارسال پیش‌رو به ویژه با جدی‌گرفتن توان داخلی و خارجی در صدد بهبود فرآیند مدیریت مصرف آب، برق، گاز و همچنین جلوگیری از تخریب محیط زیست ایران برآید.
تیم اقتصادی و مدیریتی دولت دوازدهم در حوزه‌های مرتبط با صنعت ساختمان و محیط زیست هرچند نسبت به دولت گذشته تغییراتی داشته، اما باید دید این تغییرات صورت گرفته به معنای تغییر در رویکردها و برنامه‌ها خواهد بود یا نه؟ اقتصاد ایران در حالی با 6  ابرچالش به گفته مشاور اقتصادی رئیس جمهور مواجه است که دلیل و ریشه اصلی این ابرچالش‌ها، ناشی از تدابیر و سیاست‌گذاری‌های غلط به ارث رسیده از گذشته است و یکی از بحرانی‌ترین چالش‌ها به موضوع روند مصرف انرژی در ایران برمی‌گردد. به گفته مسعود نیلی، مشاور اقتصادی رئیس جمهور، قواعد حاکم بر مبادله حاملهای انرژی نیز مشمول مفهوم عدالت توزیعی شد و بر این اساس دولت وظیفه پیدا کرد این کالاها را با قیمت نازل و مستقل از تورم در اختیار مصرف کننده قرار دهد. به این ترتیب در شرایطی که میزان تولید نفت ثابت بود، مصرف انرژی به میزان قابل توجهی شدت گرفت و بر این اساس خالص صادرات نفت نیز کاهش پیدا کرد. به این ترتیب اکنون ایران از جمله پرمصرفترین‌ها در انرژی به شمار می‌آید و بر اساس گزارش‌های موجود، حدود 80 درصد آلودگی در کلان‌شهرهای کشور، ناشی از این مصرف بی‌رویه در انرژی است.
کافی است از دولت‌ و مجلس و به طور شفاف از رئیس جمهور محترم سؤال کرد که مقصر اصلی این روند خطرناک و بحران‌آفرین مصرف انرژی و پیامدهای زیست‌محیطی آن،  از جمله آلودگی هوا و آزاردهنده شدن زندگی در کلان‌شهرهای ایران، ناشی از سیاست‌گذاری‌ها و ریل‌گذاری‌های دولت‌ها نیست؟ قدری صریح‌تر از آقای دکتر روحانی می‌خواهیم که کافی است از دولتمردان و کارشناسان و صاحب‌نظران در حوزه مسکن و ساختمان سؤال کنند که چرا تا این اندازه شاهد اتلاف انرژی در صنعت ساختمان هستیم و چرا از نهادها و سازمان‌های مسئول و متولیان تصمیم‌ساز و مجری قانون سؤال نمی‌شود که برای کاهش مصرف انرژی در صنعت ساختمان در عمل چه برنامه‌ای دارند؟
آقای روحانی!
به چشم برهم‌زدنی چهار سال دوران خدمت در کسوت ریاست جمهوری به پایان خواهدرسید و نباید فرصت‌ها را از دست بدهیم، انتظار این است که رئیس جمهور محترم با تشکیل نشست فوق‌العاده شورای عالی انرژی کشور از همه وزرا و مسئولان عالی‌رتبه در دستگاه‌های اجرایی برنامه جامع مدیریت مصرف انرژی را مطالبه کند و در یک دوره زمان‌بندی روشن و عملیاتی، عملکرد هر وزارتخانه و دستگاه اجرایی و نظارتی برای کنترل مصرف انرژی را مورد ارزیابی دقیق قرار دهد.
البته برنامه جامع مدیریت مصرف انرژی در ایران در حوزه صنعت ساختمان از این جهت می‌تواند در اولویت نخست دولت دوازدهم قرار گیرد که هم با صرف هزینه‌ کمتر می‌توان به نتیجه مطلوب رسید و هم این‌که فرصت و توان داخلی و بین‌المللی به ویژه در دوران پسابرجام این امکان را در اختیار دولت و مردم ایران قرار می‌دهد تا از بحران خودساخته مصرف بی‌رویه انرژی در بخش ساختمان و مسکن جلوگیری شود. به همین دلیل ضرورت ایجاب می‌کند تا دولت از همه نهادها از جمله وزارتخانه‌های راه و شهرسازی، نیرو، نفت، شهرداری‌ها، سازمان نظام مهندسی، سازمان ملی استاندارد ایران بخواهد تا شفاف برنامه خود را برای کاهش مصرف انرژی در بخش ساختمان اعلام کنند و دیگر اجازه تولد ساختمان‌های انرژی‌خوار را ندهند.
آقای رئیس جمهور!
می‌توان و باید از فرصت‌های پسابرجام برای کاهش دادن میزان مصرف هشداردهنده انرژی در صنعت ساختمان بهره برد و این مهم نه فقط در بخش تولید ساختمان‌های جدید که بیشتر در خصوص ساختمان‌های موجود باید تجلی پیدا کند. در جهانی که سرمایه‌گذاران به مدیریت تقاضای انرژی و جایگزین کردن انرژی‌های نو اولویت می‌دهند، تمرکز کردن بر سیاست‌های عرضه حداکثری انرژی به معنای حرکت بر خلاف جهت آب خواهد بود. این یک مطالبه ملی و جدی از رئیس جمهور است که جهت سیاست‌های انرژی را تغییر دهد و مشوق‌ها و حمایت‌های مالی و اعتباری و قانونی را به سمت صنایع سبز و دوست‌دار محیط زیست هدایت کند. از ریاست محترم جمهوری و دولتمردان انتظار می‌رود دست‌کم یکبار هم که شده این پیشنهادها را بررسی کنند:
1.به تعویض پنجره‌های قدیمی تسهیلات بدهید: با عمل به این پیشنهاد نه تنها سهم بخش ساختمان از کل مصرف انرژی در ایران به طور قابل ملاحظه و پایداری کاهش می‌یابد، بلکه دولت این امکان را پیدا می‌کند تا انرژی آزادشده را به سایر بخش‌های اقتصادی کشور اختصاص یا آن را به دیگر کشورها صادر کند. افزون بر این‌که با کاهش میزان مصرف انرژی و جلوگیری از هدررفت آن با جایگزینی پنجره‌های قدیمی با پنجره‌های دوجداره، شاهد کاهش میزان آلایندگی هوا و صدا خواهیم بود. این انتظار که مردم به صورت خودجوش اقدام به تعویض پنجره‌ها کنند، انتظار دور از دسترسی است و دولت می‌تواند در قالب مشوق‌های مالی و بانکی، بخشی از بودجه پیش‌بینی شده در قوانین را به عنوان یارانه تعویض پنجره‌های هدردهنده انرژی اختصاص دهد و به این ترتیب دیگر نیازی به سرمایه‌گذاری سنگین و گران برای احداث پالایشگاه‌های گازی و نیروگاه‌ها جهت تأمین نیاز ساختمان‌ها نخواهد بود. همچنین طرح تعویض پنجره‌های قدیمی و جایگزین کردن پنجره‌های دوجداره در قالب یک برنامه‌ 5 ساله به راحتی قابل اجرا بوده و دولت هم از باتلاق تصمیم‌گیری‌های سخت برای افزایش عرضه انرژی نجات پیدا خواهد کرد.
2.جلوی ساخت ساختمان‌های دارای مصرف بالای انرژی را بگیرید: امروزه در دنیا با اجرای سفت و سخت مقررات ناظر بر طراحی و اجرای ساختمان‌ها از احداث ساختمان‌های دارای مصرف بالای انرژی به عنوان ساختمان‌های انرژی‌خوار جلوگیری می‌شود؛ از جمله اعمال مالیات‌های سنگین، دادن مشوق به شهروندان برای بهینه‌سازی فرایند مصرف‌ انرژی، تشویق آنها جهت به کارگیری تکنولوژی‌های نوین از جمله هوشمندسازی مصرف انرژی، استفاده از انرژی‌های نو و تجدید‌پذیر و نظایر آن؛ متأسفانه در کشور ایران با وجود مقررات ملی ساختمان و مسئولیت نهادهای نظارتی و اجرایی در دستگاه‌های دولتی و وزارتخانه‌ها، شهرداری‌ها و نظام مهندسی همچنان شاهد ساخت ساختمان‌هایی هستیم که در آن مقررات مربوط به مصرف بهینه انرژی و افزایش کیفیت ساختمان‌ها رعایت نمی‌شود. به نظر می‌رسد برای پایان دادن به موازی‌کاری‌ها و اهمال در اجرای قوانین و مقررات، نیاز به بازتعریف دقیق و شفاف و البته قابل مطالبه مسئولیت‌ها و وظایف هر کدام از اضلاع مختلف تصمیم‌سازی، تصمیم‌گیری و اجرایی است. با این رویکرد و جهت‌گیری روشن که از ساخت ساختمان‌های دارای مصرف بالای انرژی جلوگیری و از تولد ساختمان‌های دارای مصرف بهینه انرژی نیز حمایت شود.
3.مانع استفاده از مصالح ساختمانی بی‌کیفیت و هدردهنده انرژی شوید: واقعیت تلخ و تکان‌دهنده‌ای که به نظر کمتر مورد توجه دولت و مسئولان قرار گرفته، استفاده از مصالح ساختمانی بی‌کیفیت و هدردهنده انرژی به ویژه در حوزه نمای بیرونی ساختمان‌هاست. موضوعی که باعث شده تا زیبایی ظاهری ساختمان‌ها به عنوان گزینه نخست در طراحی و اجرای ساختمان‌ها بدون توجه به الزامات فنی و استانداردهای مصالح مورد استفاده در اولویت سازندگان قرار گیرد تا آنجا که قیمت کمتر جایگزین کیفیت برتر در انتخاب مصالح ساختمانی شده است. مصداق روشن اتلاف انرژی در ساختمان‌ها را می‌توان در استفاده از پنجره‌های فاقد استاندارد و یا اجرای نماهای به ظاهر زیبا اما در واقع فاقد کیفیت فنی و مهندسی استاندارد مشاهده کرد. تلخ‌تر این‌که بسیاری از تولیدکنندگان داخلی و عرضه‌کنندگان مصالح ساختمانی باکیفیت و دارای استاندارد دیگر توان رقابت با کالاهای بی‌کیفیت را از دست داده‌اند. البته این امیدواری وجود دارد که در نتیجه تفاهم اخیر مؤسسه استاندارد و مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی و اجرای مفاد توافق شده دست‌کم جلوی تولید و عرضه کالاها و مصالح ساختمانی در داخل کشور گرفته شود ولیکن باید برای توقف واردات و عرضه کالاها و مصالح ساختمانی هم فکری عاجل صورت پذیرد.
4.بیمه کیفیت ساختمان را در سراسر کشور فراگیر کنید: اجرایی شدن بیمه کیفیت ساختمان در کشور هم گام دیگری است که باید برداشته شود. صدور شناسنامه فنی برای ساختمان‌ها و فرهنگ‌سازی برای استفاده از بیمه کیفیت ساختمان، نه تنها راه را برای تولد ساختمان‌های دارای عمر کوتاه و مرگ زودرس آنها خواهد گرفت، بلکه پدیده‌هایی چون امضا فروشی توسط مهندسان ناظر ساختمان و احداث ساختمان‌ها توسط افراد فاقد صلاحیت فنی و مهندسی به تدریج از بین خواهد رفت. نادیده گرفتن بیمه کیفیت ساختمان باعث شده تا شرکت‌های بیمه‌گر نتوانند محصولات بیمه‌ای را عرضه کنند چرا که بازاری برای محصولات خود متصور نیستند.
5.از شرکت‌های پیشرو در تولید و عرضه کالاها و خدمات با کیفیت حمایت شود: در شرایطی که بسیاری از کالاها و مصالح ساختمانی و خدمات فنی و مهندسی ایران دارای پتانسیل صادراتی به بازار دیگر کشورهاست، اما ضرورت دارد تا دولت از شرکت‌های پیشرو و سرمایه‌گذاران و کارآفرینان در عرصه تولید و عرضه مصالح و کالاهای ساختمانی دارای استانداردهای جهانی حمایت‌ کند و این حمایت‌ها نباید جنبه شعاری داشته باشد، بلکه دولت می‌تواند با تمهیدات ویژه‌ای از جمله مشوق‌های مالیاتی و بانکی از این سرمایه‌گذاران حمایت کند.
6.از ساختمان‌های انرژی‌سوز و ضد محیط زیست مالیات بگیرید: وضع مالیات بر ساختمان‌های انرژی‌سوز و ضد محیط زیست گزینه دیگری پیش روی دولت است که از این طریق نه تنها می‌توان مانع احداث ساختمان‌هایی شد که به راحتی آب خوردن انرژی را هدر می‌دهند و محیط زیست را تخریب می‌کنند، بلکه باعث افزایش انگیزه سرمایه‌گذاران و کارآفرینانی خواهد شد که فکر و سرمایه‌شان را صرف تولید و عرضه کالاها، خلق ایده‌ها و ابتکارها، عرضه فناوری‌های نوین ساختمانی و نظایر آن می‌کنند. دولت با جدی گرفتن مالیات بر ساختمان‌های هدردهنده مصرف انرژی دست‌کم در ساختمان‌های اداری، تجاری و ابرپروژه‌های ساختمانی می‌تواند از سرمایه‌گذاری برای احداث ساختمان‌های دوستدار محیط زیست حمایت کند.
7.برنامه جامع مدیریت مصرف انرژی در صنعت ساختمان را تدوین کنید: همه آنچه به آن اشاره شد و دیگر پیشنهادها در ارتباط با کنترل مصرف انرژی در ساختمان‌های ایران وقتی به نتیجه مطلوب خواهد انجامید که کشور دارای برنامه جامع مدیریت مصرف انرژی در صنعت ساختمان باشد. برنامه‌ای فراگیر در سطح ملی که هم از تولد ساختمان‌های انرژی‌خوار جلوگیری کند و هم برای تغییر الگوی رایج مصرف انرژی راهکار‌های مدون و شفافی را ارائه دهد. به همین دلیل پیشنهاد مشخص این است که در سیاست‌های کلی ناظر بر عرضه و تقاضای مصرف انرژی بازنگری شده و یک ریل‌گذاری جدید بر اساس الگوهای موفق جهانی با تکیه بر شرایط جغرافیایی و زیست‌محیطی و البته پتانسیل‌های داخلی صورت پذیرد. وگرنه خیلی زود، دیر می‌شود.

برای مشاهده فایل پی‌دی‌اف ماهنامه شماره پنجم دنیای نما و پنجره اینجا کلیک کنید.


ارسال نظر

ارسال