سیمای شهری، معرف فرهنگ شهروندی

  • یکشنبه 24 شهریور 1398 ساعت 12:38

اخبار => یادداشت

بسیاری از ویژگی‌های هر شهر اعم از سطح فرهنگ شهروندان، توانمندی مدیران و پیشینه تمدنی را می‌توان از ظاهر آن دریافت، بنابراین سیما و منظر هر شهر آیینه‌ای تمام نما از هویت آن محسوب می‌شود.
سیمای شهری، معرف فرهنگ شهروندی

سیما و منظر شهری آن بخش از شهر است که قابل دیدن و لمس کردن است؛ پارک‌ها، فضاهای سبز، ساختمان‌ها، ادارات، خیابان‌ها و معابر و پیاده‌راه‌ها جزو این بخش محسوب می‌شود.

هر کس به شهری وارد می‌شود در نگاه نخست و با دیدن ظاهر شهر، درباره شهروندان و مدیران آن قضاوتی می‌کند که صرف‌نظر از درستی یا غلط بودن آن، اهمیت زیباسازی منظر شهری را نشان می‌دهد.

برای بررسی بیشتر سیما و منظر شهری، نقش آن در معرفی فرهنگ شهروندان و اهمیتی که در پیشرفت و توسعه آن دارد با "عبدالرضا ایزدی"،کارشناس ارشد برنامه‌ریزی شهری گفت‌وگویی انجام دادیم که در ادامه می‌خوانید:

سیما و منظر شهری چه نقشی در ساختار شهر دارد؟

هر شهر با منظر ظاهری آن شناخته می‌شود. مدیران شهری هر اندازه برنامه فرهنگی اجرا کنند یا برای برقراری عدالت شهروندی بکوشند باز هم باید ظاهری زیبا برای شهر ایجاد کنند.

نمای زیبای شهر نشان می‌دهد مدیران تا چه اندازه به فکر سلامت روح و روان شهروندان بوده‌اند و همچنین نشان می‌دهد شهروندان با درک اهمیت این مسئله تا چه اندازه برای حفظ آن همکاری کرده‌اند. شهر زیبا و تمیز شهروندانی شاداب‌تر و گردشگرانی بیشتر دارد.

آیا به زیباسازی نما و منظر شهری آنگونه که شایسته است توجه می‌شود؟

برای این پرسش نمی‌توان پاسخ جامعی ارایه کرد. در بعضی شهرها توجه می‌شود و در بعضی شهرها توجه کافی نشده است.

متاسفانه در بسیاری از شهرها، الگوهای فضاهای شهری به درستی شناخته شده نیست و لکه‌های داغ و سرد به درستی مشخص نشده است.

شهر موجودی زنده و دائما در حال رشد است، پس طراحی سیما و منظر آن باید مبتنی بر دو الگوی ثابت و متغیر زمانی باشد، یعنی در هسته مرکزی و بخش‌هایی که توسعه شهر اتفاق نمی‌افتد باید از الگوی ثابت و در مناطقی که توسعه شهری اتفاق می‌افتد باید از الگوی متغیر استفاده شود.

طراحی شهرک‌های کارگاهی با بافت تجاری مرکز شهر متفاوت است، اما متآسفانه یا به این مسائل توجه نمی‌شود یا الگویی واحد برای همه بخش‌ها در نظر گرفته می‌شود.

فرهنگ شهروندی چه جایگاهی در طراحی سیما و منظر شهری دارد؟

فرهنگ مردم یک شهر در دو بخش ایجاد و حفظ فضاهای شهری اثرگذار است به این معنی که هرگونه طراحی، المان‌سازی، توسعه میدانگاهی، حذف یا ایجاد عمارت‌ها و پهنه‌بندی و تدوین طرح جامع شهری باید بر اساس فرهنگ، باورها، آداب و رسوم مردم یک شهر باشد. از سوی دیگر وقتی سیما و منظر شهری مبتنی بر باورها و نیازهای مردم شکل گرفت، شهروندان باید با خودداری از اقداماتی مانند شکستن، رنگ‌زدن، تخریب‌، جابجایی یا تصاحب، برای حفظ موقعیت جدید بکوشند.

مدیران شهری پیش از طراحی یا تغییر سیما و منظر همه یا بخشی از شهر باید با نظرسنجی از آراء مردم باخبر و ایده‌های دریافتی را به مهندسان مشاور ارایه کنند.

نکته مهمی که باید به آن توجه کنیم این است که گاه مبلمان شهری فرهنگ مردم را تغییر می‌دهد که در اینگونه موارد باید توجیه منطقی برای طراحی‌ها وجود داشته باشد؛ مثلا برای کاستن از تردد خودروهای تک‌سرنشین، ایجاد فضای مناسب برای استراحت سالمندان یا فضای امن برای بازی کودکان تغییراتی ایجاد شود که در نهایت منجر به دگرگونی اساسی در زندگی همه یا بخشی از شهروندان شود.

سیما و منظر شهر چه تآثیری در گردشگری شهری دارد؟

یکی از مهم‌ترین اهداف گردشگرانی که به شهرها می‌آیند، دیدن سیما و ظاهر شهر است. در بعضی شهر آثار تاریخی از گذشته بر جا مانده است در این حالت اگر مدیران با درایت و نکته‌بینی بین آثار تاریخی با سیمای امروزی شهر پیوندی ایجاد کرده باشند می‌توانند از مزایای جاذبه توریستی منحصربه فردی بهره‌مند شوند.

نقش زیباسازی و ایجاد منظر مناسب در رونق گردشگری شهری به اندازه‌ای است که شهرشناسانی مانند فنگ، پیج و موریسون هر بخش از هر شهر را به طور جداگانه بررسی کرده و درباره آن نظر داده‌اند.

البته باید برای گردشگران برنامه‌ریزی واحدی انجام و بر اساس آن مبلمان جدید یا قدیمی را احداث و بازسازی کرد.

استفاده از خلاقیت‌های هنری تا چه اندازه در طراحی منظر و مبلمان شهری مجاز است؟

طراحی سیمای شهری خود گونه‌ای از هنر است، اما استفاده از نمادهای هنری نیازمند رعایت ضوابط خاص است. مثلا در شهر "ونیز" طراحی اکسپرسیونیسم با معماری برگرفته از ناتورالیسم به گونه‌ای زیبا و با ساخت المان‌هایی از انسان پیوند داده شده که حتی برای بیننده‌ای که با علم شهرسازی و معماری شهری آشنایی ندارد نیز کسل‌کننده نیست.

در میدان نقش جهان اصفهان نیز نمادهای مذهبی، اقتصادی و سیاسی در لفاف هنر به هم پیوسته شده است؛ اما متاسفانه در بعضی شهرها با به‌کاربردن مصالح سنتی در بافت مدرن یا آسفالت معابر تاریخی، سیمایی ناهمگون ایجاد شده است./ایمنا


ارسال نظر

ارسال