ساختمان‌های تهران و زلزله

دکتر علی بیت‌اللهی

  • شنبه 2 دی 1396 ساعت 14:37
  • دکتر علی بیت‌اللهی،مدیر بخش زلزله مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی|

اخبار => یادداشت

محدوده شهر تهران و اطراف آن در حال دگرشکلی مستمری است که زمین‌لرزه یکی از مهم‌ترین نمودهای آن است. بررسی زمین‌لرزه‌های به وقوع پیوسته و کشف ارتباط آنها با زمین ساخت منطقه، می‌تواند باعث شناخت استعداد لرزه‌خیزی مناطق مختلف شود.
ساختمان‌های تهران و زلزله

محدوده شهر تهران و اطراف آن در حال دگرشکلی مستمری است که زمین‌لرزه یکی از مهم‌ترین نمودهای آن است. بررسی زمین‌لرزه‌های به وقوع پیوسته و کشف ارتباط آنها با زمین ساخت منطقه،  می‌تواند باعث شناخت استعداد لرزه‌خیزی مناطق مختلف شود. گسل‌های زمین‌لرزه‌ای براساس رویدادهای لرزه‌ای مهم تاریخی و دستگاهی شناخته شده‌اند. لزوم وجود یک مجموعه کامل از گسل‌های مهم منطقه،  چگونگی تعیین قابلیت لرزه‌خیزی یک پهنه را ارائه می‌کند. با توجه به زلزله‌های مهمی که در طول گسل‌های منطقه بروز کرده و می‌کند،  می‌توان چنین اذعان داشت که به‌علت عدم‌تجانس پوسته قاره‌ای و فشارهایی که به آن وارد می‌آید،  اکثر گسل‌های ناحیه فعال یا دارای پتانسیل فعالیت هستند. نقشه گسل‌‌های محدوده بیانگر به‌شدت تکتونیزه‌بودن اغلب نواحی محدوده مورد مطالعه و تأثیر گسل‌های متعددی است که همراه با فعالیت تکتونیکی در این قسمت از سرزمین ایران اثر خود را بر جای گذاشته‌اند.علاوه بر خطر زلزله،  کیفیت ساختمان‌های شهر تهران اصلی‌ترین عامل خسارت و تلفات جانی زلزله شهر تهران خواهد بود.

بررسی آسیب‌پذیری ساختمان‌های شهر تهران از این نظر که بدانیم کدام مناطق از ریسک بالایی برخوردار هستند، بسیار مهم است. همچنین جمعیت ساکن در ساختمان‌های شهر و میزان تراکم آن نیز عامل مهم دیگری در افزایش خطرپذیری لرزه‌ای شهر تهران است.

قسمت عمده تلفات و خسارات ناشی از بروز زلزله به‌علت رفتار لرزه‌ای نامناسب ساختمان‌ها روی می‌دهد. با وجود پیشرفت‌های زیاد در زمینه مهندسی زلزله و تهیه آیین‌نامه‌های طراحی لرزه‌ای،  تلفات فاجعه‌‌باری بر اثر زلزله‌های اخیر اتفاق افتاده‌ است.  براساس داده‌های موجود وضعیت ساختمان‌های موجود در شهر تهران مورد بررسی قرار گرفت و علاوه بر آن، مناطق مختلف شهر تهران در مقایسه با یکدیگر قرار گرفتند تا آسیب‌پذیر‌ترین مناطق به‌منظور اقدامات بعدی شناسایی شده و مدنظر قرار گیرند. داده‌های ساختمانی شهر تهران نشان می‌دهد که از نظر تعداد کل ساختمان و تیپ‌های ساختمانی وضعیت کل شهر و مناطق آن در نمودارهای زیر نشان داده شده است. تعداد کل ساختمان‌های تهران (منظور واحد‌های مسکونی که مرکز آمار ایران در سرشماری مسکن به آنها استناد می‌کند، نیست) حدود یک میلیون و 200هزار دستگاه است که حدود نصف این تعداد ساختمان‌های اسکلت‌دار (فولادی یا بتنی) و نصف دیگر ساختمان‌های بنایی،  نیمه اسکلتی و مواردی از این قبیل است که در برابر زلزله مقاومت لازم را نخواهند داشت.

مناطق 4(نارمک،  تهرانپارس و... در شرق و شمال شرق تهران) و18(یافت آباد، آذری و... در جنوب غرب) و 20(ری و... در جنوب تهران) از نظر تعداد ساختمان دارای بیشترین تعداد هستند. از نظر تعداد ساختمان‌های بدون اسکلت مناطق 4و 16(حوالی ایستگاه راه‌آهن،  جنوب تهران) و 20تعداد بیشتری از ساختمان‌های بدون اسکلت را دارا هستند.



منبع: روزنامه همشهری


ارسال نظر

ارسال